Pochylenie oparcia i siedziska

Wstęp

Możliwość dostosowania parametrów krzesła jest jedną z podstawowych cech odróżniających krzesło biurowe ergonomiczne od innych typów krzeseł.

Jedną z opcji dostosowywania parametrów są kąty pochylenia oparcia i siedziska.

Zdecydowana większość krzeseł biurowych ma zwykle możliwość regulacji kąta pochylenia oparcia a duża część z nich ma również regulację kąta pochylenia siedziska.

Pochylenie oparcia i siedziska służy do dwóch podstawowych celów:

• znalezienia odpowiedniego wygodnego i/lub ergonomicznego ustawienia,
• dynamicznego siedzenia na krześle, gdzie oparcie i siedzisko podążają za ruchem ciała.

W tej sekcji omawiamy kwestię kątów pochylenia oparcia i siedziska w krzesłach biurowych od strony pomiaru tych wartości oraz ich zastosowania w praktyce.

Kąty oparcia/siedziska

Pochylenie oparcia i siedziska, jak powyżej wspomnieliśmy, może służyć w dwojaki sposób:

• do ustawienia statycznie pożądanych kątów - użytkownik ustawia kąty oparcia i siedziska tak aby było wygodnie siedzieć na krześle,
• do dynamicznego siedzenia na krześle - oparcie i siedzisko odchylają się dynamicznie w wyniku poruszania się użytkownika na krześle.

Jest to bardzo istotne rozróżnienie, bowiem nie wszystkie mechanizmy mogą działać zarówno statycznie jak i dynamicznie. Należy zatem mieć świadomość, że mechanizmy są skonstruowane tak aby pełniły obie lub tylko jedną funkcję. Mechanizm, które można używać jedynie w pozycji zablokowanej są oznaczone w naszej ofercie. Do takich mechanizmów należą TERA, SUPREX, SUPRA, CPT.

Gdy mechanizmy mogą działać na oba sposoby, to takie mechanizmy możemy używać zarówno w sposób zablokowany jak i odblokowany.

Gdy mechanizm jest odblokowany to jego działanie zależy od wagi użytkownika. Aby dostosować działanie mechanizmu do wagi użytkownika mechanizmy występują w jednej z następujących wersji:

• regulację natężenia za pomocą pokrętła,
• konstrukcję samoważącą, która automatycznie dostosowuje się do wagi,
• kombinację obu.

Pochylenie oparcia i siedziska odbywa się albo razem (synchronicznie), jak w mechanizmach synchro, albo osobno (asynchronicznie), jak w mechanizmach asynchro. 

Typy mechanizmów oraz różnice między nimi zostały opisane w rozdziale Komponenty (sekcja w budowie), tutaj natomiast skupimy się na kwestii kątów pochylenia.

Drugim istotnym elementem dotyczącym kątów są zakresy pochylenia oparcia i siedziska.

Pochylenie oparcia i siedziska jest relatywnie proste do zmierzenia (poza oparciami siatkowymi), natomiast subiektywne odczucie może być diametralnie różne - dla jednych to samo ustawienie może być wygodne a dla innych nie akceptowalne. Nowoczesne krzesła biurowe umożliwiają regulację oparcia i siedziska w takim zakresie aby zdecydowana większość użytkowników znalazła wygodne dla siebie ustawienie.

Nie zawsze wygoda i ergonomia idą w parze - temat ten poruszony został w sekcji Ergonomia. Ergonomiczne krzesło może być uznawane za niewygodne i odwrotnie. Istotnym jest natomiast fakt, że ustawienie kątów pochylenia oparcia i siedziska służy prawidłowemu siedzeniu na krześle a nie zmienianiu funkcji krzesła, o czym niżej.

Krzesła biurowe są zaprojektowane w następujący sposób:

• neutralne pochylenie oparcia - 5° od osi pionowej do tyłu
• neutralne pochylenie siedziska - 3° od osi poziomej do tyłu 
  
  
• zakres pochylenia oparcia do tyłu - 0-20°
• zakres pochylenia siedziska do tyłu - 3-10°
  
  
• opcjonalne pochylenie oparcia do przodu - 5° do przodu (rzadko stosowane)
• opcjonalne pochylenie siedziska do przodu - 5° do przodu (funkcja opisana w sekcjach Ergonomia oraz Upgrade).

Problem pomiaru

Kąty pochylenia oparcia i siedziska są problematyczne do opisania z kilku względów. Poniżej opisujemy ograniczenia związane z podawanymi wartościami dotyczącymi kątów.

Zastrzegamy, że poniżej opisane problemy są rozwiązane w normach dotyczących pomiaru krzeseł biurowych. Celem tego opracowania jest opisanie problemów pojawiających się przy podawaniu kątów tak aby wszystkie strony były świadome ograniczeń z tym związanych.

Pierwszym problemem jest określenie co jest pozycją "wyjściową" dla pomiaru pochylenia. Pochylenie możemy bowiem mierzyć:

• od osi pionowej,
• od zaprojektowanego wyjściowego pochylenia oparcia (czyli od pozycji którą możemy uznać za neutralną),
• od pozycji najbardziej wysuniętej do przodu (niektóre mechanizmy umożliwiają pochylenie oparcia do przodu co czasami jest podyktowane względami ergonomicznymi ale często po prostu nie ma innego uzasadnienia poza sztucznym "napompowaniem" zakresu pochylenia).

Kolejnym problemem pomiarowym jest określenie kąta pochylenia oparcia siatkowego, bowiem samo ułożenie pleców na oparciu siatkowym jest po prostu trudne do określenia.

Należy pamiętać też o tym, że zakres pochylenia oparcia i siedziska jest zwykle różny dla krzesła oraz dla mechanizmu. Zakres pracy mechanizmu podawany jest dla samego mechanizmu - bez oparcia i siedziska. Zakres pracy dla krzesła podawany jest dla krzesła gdzie punkt "startowy" może być inny niż 0°. Jeżeli w specyfikacji krzesła podany jest zakres pochylenia oparcia w zakresie 0-20° to do tej liczby należy dodać/odjąć kąt pochylenia oparcia w pozycji "startowej".

Kąty a stabilność

Cała ta wiedza na temat kątów jest potrzebna by mieć świadomość, że kąty pochylenia są ściśle powiązane ze stabilnością krzesła, a stabilność jest kwestią podstawową ze względów bezpieczeństwa.

Duży kąt pochyłu jest niepotrzebny ergonomicznie a jeżeli zbyt duży kąt pochyłu oparcia nie idzie w parze z odpowiednio dużą podstawą to wzrasta ryzyko niestabilności krzesła.

Krzesło biurowe służy do siedzenia - kąty pochylenia są zatem dostosowane do tej funkcji. Kąty pochylenia są powiązane z zastosowanym rozmiarem podstawy, wytrzymałością podstawy, wysokością oparcia, obecnością przesuwu siedziska oraz innymi zastosowanymi komponentami. Duży kąt pochyłu nie jest pożądany bowiem poza pewnym zakresem nie wnosi już nic do ergonomii siedzenia a może rodzić negatywne konsekwencje w zakresie stabilności. 

Czasami wymaga się od krzesła funkcji dużego pochyłu aby umożliwić pracę w pozycji "pół-leżącej" czyli mocno wychylonej do tyłu. Należy jednak mieć świadomość, że kwestie fizyki uniemożliwiają takie stosowanie krzeseł. Istnieją oczywiście konstrukcje, które mogą temu podołać ale zwykle muszą być do tego przeznaczone poprzez zastosowanie odpowiednio wytrzymałych komponentów czy odpowiednio dużych podstaw.

Zakres pochyłu jest zatem "fizycznie" ograniczony. Ten parametr ma swoje granice, których przekroczenie może rodzić negatywne konsekwencje dla stabilności krzeseł.