Akustyka w biurze - część 1

Na skróty

Infografika - akustyka w pigułce

Wprowadzenie

Wyobraź sobie, że próbujesz przygotować ważną ofertę lub skupić się na analizie danych. Kilka metrów dalej trwa rozmowa telefoniczna, obok odbywa się spotkanie online, a co chwilę słychać przesuwane krzesła i odgłos drukarki. Żaden z tych dźwięków nie jest szczególnie głośny, jednak po kilkunastu minutach coraz trudniej utrzymać koncentrację.

To sytuacja dobrze znana użytkownikom nowoczesnych biur. Wbrew powszechnej opinii problemem nie zawsze jest nadmierny hałas. Równie często źródłem dyskomfortu okazuje się sposób, w jaki dźwięk rozchodzi się we wnętrzu. Rozmowy odbijają się od ścian, sufitu i przeszkleń, nakładają na siebie i pozostają słyszalne znacznie dłużej, niż powinny.

Dlatego podczas projektowania współczesnych przestrzeni pracy coraz większą uwagę zwraca się na akustykę pomieszczeń. Jej zadaniem nie jest stworzenie całkowicie cichego biura, lecz zapewnienie takich warunków, w których rozmowy są zrozumiałe, praca nie wymaga ciągłego wysiłku związanego z ignorowaniem otaczających dźwięków, a spotkania mogą odbywać się bez zakłócania pracy innych osób.

W tym opracowaniu wyjaśniamy najważniejsze pojęcia związane z akustyką oraz pokazujemy, dlaczego odpowiednie warunki akustyczne mają tak duże znaczenie dla komfortu pracy.

Akustyka

Akustyka pomieszczeń zajmuje się analizą sposobu rozchodzenia się dźwięku we wnętrzach oraz jego wpływu na komfort użytkowników. W praktyce oznacza to ocenę, jak fale dźwiękowe zachowują się po opuszczeniu źródła oraz jak oddziałują z elementami wyposażenia i materiałami wykończeniowymi.

Jeszcze kilkanaście lat temu zagadnienia akustyczne kojarzono głównie z salami koncertowymi, teatrami czy studiami nagrań. Obecnie mają one równie duże znaczenie podczas projektowania biur, szkół, hoteli, placówek medycznych i wielu innych przestrzeni użytkowych.

Zmienił się bowiem sposób pracy. Otwarte przestrzenie typu open space, rosnąca liczba wideokonferencji oraz stosowanie dużych przeszkleń sprawiły, że komfort akustyczny stał się jednym z podstawowych elementów wpływających na jakość środowiska pracy.

Dźwięk

Każda rozmowa, dźwięk telefonu czy odgłos przesuwanego krzesła powoduje powstawanie fal akustycznych rozchodzących się we wszystkich kierunkach. Po napotkaniu przeszkody fala dźwiękowa może zostać odbita, pochłonięta lub rozproszona.

To właśnie proporcja pomiędzy tymi zjawiskami decyduje o tym, jak odbieramy dane pomieszczenie. We wnętrzach z dużą ilością miękkich materiałów dźwięk szybciej zanika. Natomiast tam, gdzie dominują szkło, beton, stal lub kamień, fale wielokrotnie odbijają się od powierzchni, powodując powstawanie pogłosu.

Hałas i pogłos

Hałas oraz pogłos są często traktowane jako synonimy, jednak oznaczają dwa zupełnie różne zjawiska.

Hałas to niepożądany dźwięk pochodzący ze źródła, na przykład rozmów, urządzeń biurowych, systemów wentylacyjnych czy ruchu ulicznego. Można go zmierzyć i określić jego natężenie.

Pogłos nie jest natomiast nowym źródłem dźwięku. Powstaje wtedy, gdy fale akustyczne wielokrotnie odbijają się od ścian, sufitu, podłogi oraz innych twardych powierzchni. Im więcej odbić i im dłużej dźwięk pozostaje słyszalny po jego powstaniu, tym większy jest pogłos.

W praktyce oznacza to, że dwa biura o podobnym poziomie hałasu mogą być odbierane przez użytkowników zupełnie inaczej. W pomieszczeniu o dużym pogłosie rozmowy rozchodzą się na większą odległość, nakładają się na siebie i utrudniają koncentrację. W przestrzeni o dobrze zaprojektowanej akustyce ten sam poziom hałasu będzie znacznie mniej uciążliwy.

Materiały

Na właściwości akustyczne pomieszczenia ogromny wpływ mają materiały zastosowane podczas jego wykończenia.

Szkło, beton, kamień oraz powierzchnie metalowe odbijają większość fal dźwiękowych. Im więcej takich elementów znajduje się we wnętrzu, tym większe prawdopodobieństwo wystąpienia pogłosu.

Odwrotnie zachowują się materiały porowate i miękkie, takie jak tkaniny, wykładziny czy specjalistyczne materiały dźwiękochłonne. Ich zadaniem jest pochłanianie części energii akustycznej, dzięki czemu dźwięk szybciej zanika.

Nie oznacza to jednak, że każde pomieszczenie powinno być wypełnione materiałami pochłaniającymi. Dobra akustyka polega na zachowaniu odpowiedniej równowagi pomiędzy odbijaniem, pochłanianiem i rozpraszaniem dźwięku.

Komfort

Wpływ akustyki na samopoczucie użytkowników jest często niedoceniany. Długotrwałe przebywanie w pomieszczeniach o dużym pogłosie zwiększa zmęczenie, utrudnia koncentrację i pogarsza komfort prowadzenia rozmów.

Warto pamiętać, że człowiek reaguje na hałaśliwe otoczenie w sposób naturalny. Gdy wokół robi się głośniej, większość osób zaczyna mówić coraz głośniej, aby lepiej słyszeć rozmówcę. Zjawisko to określane jest jako efekt Lombarda. Powoduje ono stopniowy wzrost poziomu hałasu w całym pomieszczeniu.

Poprawa akustyki

Projektowanie komfortowych przestrzeni pracy wymaga spojrzenia na pomieszczenie jako całość. Znaczenie ma nie tylko wybór materiałów, ale również układ stanowisk pracy, wysokość pomieszczenia, liczba przeszkleń oraz sposób organizacji przestrzeni.

W praktyce poprawa akustyki polega przede wszystkim na ograniczeniu liczby odbić fal dźwiękowych i skróceniu czasu ich wybrzmiewania. Dzięki temu rozmowy stają się bardziej zrozumiałe, a dźwięki nie rozchodzą się po całym biurze.

Rozwiązania

W zależności od charakteru pomieszczenia oraz rodzaju problemu stosuje się różne rozwiązania wspomagające poprawę warunków akustycznych. Mogą to być panele ścienne i sufitowe ograniczające pogłos, przegrody pomiędzy stanowiskami pracy zwiększające prywatność, budki akustyczne przeznaczone do rozmów telefonicznych i spotkań online oraz meble tapicerowane wyposażone w elementy dźwiękochłonne.

Każde z tych rozwiązań pełni inną funkcję, dlatego ich dobór powinien wynikać z analizy konkretnego wnętrza, a nie wyłącznie z estetyki czy dostępnej powierzchni.

Szczegółowe omówienie poszczególnych rozwiązań przedstawiamy w 4-tej części naszego opracowania „Rozwiązania akustyczne dla nowoczesnych biur”.

Podsumowanie

Komfort akustyczny jest jednym z najważniejszych elementów wpływających na funkcjonalność współczesnych przestrzeni biurowych. Zrozumienie podstawowych zjawisk, takich jak odbicie dźwięku, pogłos czy wpływ materiałów wykończeniowych na rozchodzenie się fal akustycznych, pozwala świadomie projektować wnętrza sprzyjające koncentracji i komunikacji.

W kolejnym opracowaniu z tej serii przedstawiamy parametry techniczne wykorzystywane do oceny akustyki pomieszczeń oraz wyjaśniamy, w jaki sposób interpretuje się wyniki pomiarów podczas projektowania nowoczesnych przestrzeni pracy.